Funkcje egzogeniczne dzielą się na:
W różnych państwach kryteria miejskości są różne, najczęściej są to kryteria ludnościowe bądź prawno-administracyjne (prawa miejskie).
gdańsk odżywki olimp monitor lcd hyundai tanie kredyty konsolidacyjno hipoteczne fortuna bramy garażowe SzczecinReurbanizacja występuje wówczas, gdy udział ludności obszaru centralnego w ogólnej liczbie ludności rośnie początkowo na skutek zahamowania tempa ubytku, a następnie wzrostu ludności tego obszaru. W procesie odradzania się miasta przeważają siły dośrodkowe, w przeciwieństwie do fazy dezurbanizacji, w której dominowały siły odśrodkowe.
Miasto (łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
Etapy rozwoju miast
Urbanizacja charakteryzuje się szybszym tempem wzrostu zaludnienia obszarów centralnych miasta aniżeli obszarów zewnętrznych. Liczba ludności całej aglomeracji wzrasta na skutek dodatniego przyrostu naturalnego i migracji ludności. Napływ ludności do miasta jest wysoki i związany jest ze wzrostem zatrudnienia, głównie w przemyśle.
- Sebastian Adamkiewicz, w magazynie Histmag
Funkcje miast
Rozróżnia się funkcje egzogeniczne i funkcje endogeniczne miasta. Funkcje endogeniczne to funkcje miasta skierowane do wewnątrz (administracja miejska, część handlu). Funkcje egzogeniczne to funkcje skierowane na zewnątrz miasta (przemysł, turystyka, handel morski itp.).
Polska
W Polsce przyjmuje się następującą definicję prawną: miasto to jednostka osadnicza o przewadze zwartej zabudowy i funkcjach nierolniczych posiadającą prawa miejskie, bądź status miasta nadany w trybie określonym przepisami.
W podziale administracyjnym miasta mają status samodzielnej gminy (gmina miejska) lub – w przypadku niewielkich miast – wchodzi w skład gminy miejsko-wiejskiej. Miasta będące samodzielną gminą mogą dzielić się na tzw. jednostki pomocnicze: dzielnice lub osiedla, a także sołectwa. W Polsce miasta będące samodzielnymi gminami zarządzane są przez prezydenta miasta jeśli liczą powyżej 100 tys. (do 1990 r. – 50 tys.) mieszkańców, (choć są wyjątki od tej reguły np: Sieradz), lub burmistrza w wypadku mniejszych miast (burmistrz jest także organem wykonawczym gminy miejsko-wiejskiej).
Czynniki miastotwórcze
Wśród czynników miastotwórczych można wymienić następujące:
- przemysłowej – gdzie większość ludzi znajduje zatrudnienie w przemyśle, obojętnie czy jest to przemysł ciężki, lekki, górniczy czy chemiczny; np. Katowice
- transportowej – tutaj wyróżnia się kilka podkategorii, jest to także kategoria, która nigdy nie występuje samodzielnie, miasto o tej funkcji spełnia co najmniej jeszcze jedną:
- usługowej – miasto z przeważającą liczba sklepów, marketów, szpitali, przedszkoli, lekarzy itp. (np. Łódź)
- religijnej – miejsce kultu religijnego (np. Częstochowa, Mekka)
- uzdrowiskowej (np. Ciechocinek, Nałęczów).
Miasto stołeczne
Miasto stołeczne to nazwa zarezerwowana dla stolicy kraju, jest ona również stosowana w nazwach miast pełniących niegdyś tę funkcję, albo miast posiadających formalnie, de iure status stołeczny, lecz de facto nie wypełniających w praktyce administracyjnych funkcji stolicy. W wielu przypadkach miasta stołeczne posiadają odrębny status administracyjny, często są wydzielone z podziału administracyjnego państwa na specjalnych warunkach.
Największe miasta świata
Bombaj Szanghaj Karaczi N.Delhi Stambuł São Paulo Moskwa Seul Pekin Meksyk Tokio Dżakarta Nowy Jork Lagos Kinszasa Teheran Lima Londyn Bogota Hongkong
Bangkok Kair Dhaka Ho Chi Minh Lahaur Rio de Janeiro
Tiencin Bagdad
Bangalore Kalkuta Santiago Singapur Kanton Petersburg Wuhan Madras Rijad S. Aleksandria Rangun Hajdarabad Shenyang
A. Ankara Johannesburg Los Angeles Abidżan Jokohama
Pusan Kapsztad Durban Berlin Pune Pjongjang Madryt
Kanpur Jaipur Buenos Aires Nairobi Numer Nazwa miasta Populacja Objaśnienie Państwo 1 Bombaj 13.922.125 Miasto właściwe Indie 2 Szanghaj 13.481.600 Rdzenne dzielnice i położone w pobliżu centrum Chiny 3 Karaczi 12.991.000 Dzielnice miejskie Pakistan 4 Delhi 12.259.230 Własność miasta Indie 5 Stambuł Miasto Turcja 6 Nowy Jork 10.990.249 Miasto Stany Zjednoczone 7 Moskwa 10.452.000 Własność miasta + Zelenograd Federacja Rosyjska 8 Seul 10.421.782 Miasto specjalne Republika Korei 9 Pekin 10.123.000 Rdzenne dzielnice i położone w pobliżu centrum Chiny 10 Meksyk 8.836.045 Dystrykt federalny Meksyk 11 Tokio 8.731.000 23 okręgi specjalne Japonia 12 Dżakarta 8.489.910 Dystrykt stołeczny Indonezja 13 Sao Paulo 8.310.212 Właściwe miasto Brazylia 14 Lagos 7.937.932 Zasięg objęty statystyką Nigeria 15 Kinszasa 7.843.000 Miasto-prowincja Demokratyczna Republika Konga 16 Teheran 7.797.520 Właściwe miasto Iran 17 Lima 7.605.742 Prowincja Peru 18 Londyn 7.556.900 Greater London Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej 19 Bogotá 7.155.052 Dystrykt stołeczny Kolumbia 20 Hong Kong 6.985.200 Specjalny okręg administracyjny Chiny 21 Bangkok 6.972.000 Okręg administracyjny Tajlandia 22 Kair 6.758.581 Gubernatorstwo Egipt 23 Dhaka 6.737.774 Aglomeracja Bangladesz 24 Ho Chi Minh (Sajgon) 6.650.942 Prowincja miejska Wietnam 25 Lahaur 6.318.745 Okręg miejski Pakistan 26 Rio de Janeiro Miasto Brazylia 27 Tiencin 5.800.000 Rdzenne miasto i dzielnice w pobliżu centrum Chiny 28 Chongqing 5.780.000 Miasto właściwe Chiny 29 Bagdad 5.337.684 Miasto właściwe Irak 30 Bangalore 5.310.318 Aglomeracja Indie 31 Kalkuta 5.080.519 Aglomeracja Indie 32 Santiago de Chile 4.985.893 Prowincja Chile 33 Singapur 4.839.400 Państwo-miasto 34 Kanton 4.653.131 (2002-12-31) Rdzenne dzielnice Chiny 35 Sankt Petersburg 4.596.000 Właściwe miasto Federacja Rosyjska 36 Wuhan 4.593.410 (2002-12-31) Rdzenne dzielnice Chiny 37 Madras 4.590.267 Aglomeracja Indie 38 Rijad 4.465.000 Właściwe miasto Arabia Saudyjska 39 Surat 4.274.429 (mid-2008 est.) Aglomeracja Indie 40 Aleksandria 4.110.015 Gubernatorstwo Egipt 41 Rangun 4.088.000 Aglomeracja Birma (Myanmar) 42 Hajdarabad 4.025.335 Aglomeracja Indie 43 Shenyang Właściwe miasto Chiny 44 Ahmadabad 3.913.793 Aglomeracja Indie 45 Ankara 3.901.201 Miasto Turcja 46 Johannesburg 3.888.180}} Metropolia Republika Południowej Afryki 47 Los Angeles 3.849.378 Miasto właściwe Stany Zjednoczone 48 Abidżan 3.802.000 Zespół miejski Wybrzeże Kości Słoniowej 49 Jokohama 3.650.000 Właściwe miasto Japonia 50 Pusan 3.615.101 Miasto specjalne Republika Korei 51 Kapsztad 3.497.097 Metropolia Republika Południowej Afryki 52 Durban 3.468.086}} Metropolia Republika Południowej Afryki 53 Berlin 3.426.354 Cały kraj związkowy z miastem Niemcy 54 Pune 3.337.481 Aglomeracja Indie 55 Pjongjang (Phenian) 3.255.388 Miasto specjalne Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna 56 Madryt 3.213.271 Miasto Hiszpania 57 Kanpur 3.144.267 Aglomeracja Indie 58 Jaipur 3.102.808 Aglomeracja Indie 59 Buenos Aires 3.050.728 Dystrykt stołeczny Argentyna 60 Nairobi 3.038.553 Prowincja Kenia
Źródła
- Encyklopedia PWN "Fakty i liczby", Warszawa 2006
Zobacz też
- Miasto federalne
- obszar metropolitalny, aglomeracja, megalopolis
- dzielnica, osiedle, wielki zespół mieszkaniowy
- socjologia miasta, socjologia przestrzeni, szkoła chicagowska
- miasto-ogród, miasto satelickie, miasto-sypialnia
- prawa miejskie
- modele struktury przestrzennej miasta
- śródmieście, przedmieście
- urbanistyka, urbanizacja, kontrurbanizacja, ruralizacja
Zestawienia:
- układ ośrodków centralnych (central places),
- układ ośrodków wyspecjalizowanych (specialized cities),
- układ systemów sieci (network system),
- układ miast – wrót (gateway cities).
Funkcje miast zależą od przeważającej funkcji i infrastruktury z tym związanej. Wyróżnia się miasta o funkcji:
- przedsiębiorczość indywidualną i zbiorową mieszkańców i tzw. patriotyzm lokalny – czynnik społeczny
- czynniki lokalizacji przemysłu, budownictwa, transportu oraz usług produkcyjnych – czynniki produkcyjne
- czynniki zainwestowania w infrastrukturze społecznej i ekonomicznej – czynniki zainwestowania infrastrukturalnego
- czynniki historyczne umożliwiające kontynuację procesów rozwojowych dotychczasowych funkcji tradycyjnych, uwarunkowanie biegiem historii
- położenie względem tzw. otocznie będącego siłą motoryczną rozwoju miast
- rezerwy terenów miejskich
- dostępność komunikacyjna do źródeł zasilania w wodę, energię elektryczną itp.
- siła oddziaływania potencjału lub grawitacji w strefie wpływu wielkich miast – czynnik aglomeracji i deglomeracji miast
Sytuacja prawna
Systemy prawne i administracyjne wielu krajów podchodzą do kwestii nazewnictwa obszarów zurbanizowanych na różne sposoby. W większości krajów Europy kontynentalnej nie stosuje się formalnego rozróżnienia między miastami dużymi a małymi, a miasta nie stanowią zazwyczaj odrębnych jednostek w podziale administracyjnym kraju. Z kolei w krajach anglojęzycznych często istnieje różnorodny i wielostopniowy podział na jednostki o różnych sytuacjach prawnych – od dużych miast (city), przez miasta mniejsze (town), do zurbanizowanych jednostek osadniczych określanych innymi nazwami (m.in. borough, township, municipality), często nie posiadających własnych samorządów.
Suburbanizacja charakteryzuje się szybszym przyrostem ludności na obszarach zewnętrznych aniżeli w centrum miasta. Przyrost naturalny na obszarach zewnętrznych jest wyższy, a niektóre centralne obszary wykazują przyrost ujemny. Okres ten jest okresem rozwoju aglomeracji. Główne miasto traci na znaczeniu i zaczyna chylić się ku upadkowi. O zmianie ludności w dalszym ciągu decydują migracje, zatrudnienie ogółem wzrasta, ale w niektórych centralnych dzielnicach zaczyna występować spadek tej wielkości. Podstawowa rola i zatrudnienie w sferze usług.
Dezurbanizacja charakteryzuje się spadkiem liczby ludności na obszarze centralnym, a następnie również i zewnętrznym. Spadek ten powoduje zmniejszanie się aglomeracji jako całości, tempo migracji ludności z obszarów węzłowych (centralnych) na obszary zewnętrzne i do mniejszych miast przewyższa jej przyrost na obszarach zewnętrznych aglomeracji. W fazie tej funkcje centrów miast ulegają bardzo silnej erozji. Funkcja mieszkaniowa zanika, działalność usługowa nastawiona na zaspokojenie potrzeb ludności też się zmniejsza, funkcja administracyjna i zatrudnienie wzrastają, infrastruktura przeznaczona dla transportu zajmuje coraz większe obszary, co koliduje z funkcja mieszkaniową. Funkcje społeczne i kulturalne spełniane przez centra miast ulegają zmniejszeniu.
Warszawa posiadała specjalny status administracyjny w latach 1946-1975, i jako jedno z kilku miast w Polsce (stanowiła wówczas miasto wydzielone, tzw. województwo miejskie). Obecnie Warszawa jest integralną częścią województwa mazowieckiego bez specjalnego statusu administracyjnego.
słownik angielsko polski wielq nasz okres pudełka na alkohol programy do ściągnięcia- funkcje centralne – usługi, handel i drobna wytwórczość skierowane do ściśle określonego, zdefiniowanego i na ogół leżącego wokół miasta zaplecza (por. teoria Christallera),
- funkcje wyspecjalizowane – funkcje o zasięgu zmiennym, często trudnym do zdefiniowania, niehierarchicznym: działalność przemysłu, turystyka itp.
- funkcje mieszane – oba wspomniane typy nakładają się na siebie.
Układy lokalizacyjne miast wg funkcji miasta:
Całkowicie darmowe gry online - Wózki widłowe CESAB - przewozy pasażerskie poznań - kosmetyki spa - projekty domów - ogłoszenia praca ogłoszenia - Super perfumy paris hilton Zapraszamy - Polecamy salesforce dla firmy. - pozycjonowanie katowice - reklama agencja full service interaktywne projektowanie - W tym roku polecamy ferie integracyjne w górach - azteca ceramica - bibinet.pl - kontrola dostępu - program partnerski - semblogifa